КП тақырыбы:«Баланың дұрыс сөйлеуін дамытуда отбасының рөлі» логопед Асаинова Г.Х.

Тақырыбы: «Баланың дұрыс сөйлеуін дамытуда отбасының рөлі»

Құрметті ата-аналар!

 Баланың сөйлеу тілінің дамуы – оның тұлға болып қалыптасуының маңызды бөлігі. Бала қоршаған ортаны танып, өз ойын жеткізуді, адамдармен қарым-қатынас жасауды ең алдымен отбасынан үйренеді. Сондықтан баланың дұрыс әрі анық сөйлеуіне ықпал ететін алғашқы орта – отбасы.  Баланың сөйлеу қабілетін дамытуда ата-ананың күнделікті қарым-қатынасы, жылы сөзі, бірге ойнауы, кітап оқуы және баланы тыңдай білуі ерекше маңызға ие.  Отбасының бала сөйлеуін дамытудағы рөлі: 

1. Баламен көбірек сөйлесіңіз. Күнделікті тұрмыстық әрекеттер кезінде балаға өз іс-әрекетіңізді түсіндіріп отырыңыз. Мысалы: «Қазір қолымызды жуамыз», «Мынау – қызыл алма», «Допты себетке салайық». Қарапайым әрі түсінікті сөйлемдер баланың жаңа сөздерді меңгеруіне көмектеседі. 

2. Баланың сөзін мұқият тыңдаңыз. Бала сөйлеп жатқанда сөзін бөлмей, ойын аяқтауға мүмкіндік беріңіз. Сұрақтарына жауап беріп, оның пікіріне қызығушылық танытыңыз. Бала қате сөйлеген жағдайда ұрыспай, дұрыс нұсқасын өз сөзіңізбен қайталап көрсетіңіз.  Мысалы: - Бала: «Мә машина».

- Ата-ана: «Иә, бұл – мәшинe. Қызыл мәшине келе жатыр». 

3. Кітап оқып, ертегі айтып беріңіз. Балаларға жас ерекшелігіне сай суретті кітаптар, қысқа ертегілер мен тақпақтар оқып беріңіз. Суреттерді бірге қарап, «Бұл не?», «Не істеп жатыр?», «Қайда барады?» деген сұрақтар қойыңыз. Бұл баланың сөздік қорын молайтып, байланыстырып сөйлеуін дамытады.

4. Сөздік қорын ойын арқылы байытыңыз. Бала ойын кезінде сөздерді табиғи түрде меңгереді. Үйде мынадай ойындарды ұйымдастыруға болады: - «Бұл не?» – заттар мен суреттерді атау. - «Кім не істейді?» – құс ұшады, балық жүзеді, ит жүгіреді. - «Қандай?» – үлкен доп, қызыл алма, жұмсақ ойыншық. - «Артығын тап» – заттарды салыстырып, артық затты анықтау. - «Дыбысына елікте» – мысықтың «мияу», сиырдың «мө-ө», пойыздың «ту-ту» дыбыстарын салу.

5. Баланың сөйлеуіне дұрыс үлгі көрсетіңіз. Сөздерді анық, асықпай және дұрыс айтуға тырысыңыз. Баламен сөйлескенде оның жасына сай тіл қолданыңыз. Баланың қате айтқан сөзін мазақтамаңыз және қайта-қайта айтқызу арқылы қинамаңыз. 

6. Телефон мен теледидар уақытын шектеңіз. Экран алдында ұзақ отыру баламен тікелей қарым-қатынас жасау уақытын азайтуы мүмкін. Сондықтан бірге ойнауға, сөйлесуге, серуен кезінде айналадағы заттарды атауға көбірек уақыт бөліңіз.

7. Баланы мақтап, ынталандырыңыз. Бала жаңа сөз айтқанда немесе ойын жеткізуге тырысқанда, оны қолдап отырыңыз. «Жарайсың!», «Өте жақсы айттың!», «Тағы айтып берші» деген жылы сөздер оның сөйлеуге деген қызығушылығын арттырады.  Үйде күнделікті орындауға болатын қарапайым жаттығулар  - Таңертең:киімдерді атап, түсін айту. - Тамақтану кезінде: тағамның атауын, дәмін және түсін сипаттау. - Серуенде:ағаш, гүл, көлік, құстар туралы әңгімелесу. Ойын кезінде:ойыншықтарды атап, олармен орындалатын әрекеттерді айту. Ұйықтар алдында:қысқа ертегі оқу немесе өткен күн туралы әңгімелесу.  Күніне 10–15 минутты баламен арнайы сөйлесуге және ойнауға арнаудың өзі пайдалы әдет қалыптастыруға көмектеседі. Ең бастысы – жаттығуларды баланың қызығушылығына және мүмкіндігіне қарай ұйымдастыру

.

Қашан маманға жүгіну қажет? 

Егер баланың сөйлеу дамуына қатысты алаңдаушылық болса, мысалы, бала жасына сай сөздерді меңгермесе, айтылған қарапайым сөздерді түсінуде қиналса немесе сөйлеуі қарым-қатынас жасауға кедергі келтірсе, логопедпен және педиатрмен кеңескен дұрыс. Қажет болған жағдайда есту қабілетін де тексеру ұсынылады.

Қорытынды  Құрметті ата-аналар! Баланың дұрыс сөйлеуі – отбасы мен балабақшаның бірлескен жұмысының нәтижесі. Балаға күн сайын көңіл бөліп, бірге сөйлесіп, ойнап, кітап оқып, оның әрбір жетістігін қолдау арқылы сөйлеу тілінің дамуына жағдай жасай аламыз. Есіңізде болсын: баламен жиі сөйлесу, оны мұқият тыңдау және мейіріммен қолдау – тіл дамуының маңызды негізі